Nou al pou 2: nouvo sezon, nouvo sijè

Jou ki te 3 desanm nan, choz di choz fèt, mwen te rankontre Yves-Marie Exumé an dirèk sou rezo sosyal yo. Nan ti kozri sa a ak Yves-Marie Exumé, nan espas 90 minit nou rive dekòtike yon seri bagay ki pa yès nan fason sosyete a fonksyone, espesyalman nan jan li konstwi rapò fi ak gason.

Epizòd sa tou ka ofri yon bèl antre sou mouvman feminis lan, alafwa nan dimansyon teyorik li ak nan dimansyon pratik li. Yves-Marie Exumé pataje vizyon l ak nou sou pwoblèm k ap minen sosyete yo epi li kòmanse imajine solisyon ki ta ka mennen nou nan yon sosyete kote tout moun ap viv byen, egalego. An lagan, Yves-Marie byen presize kisa feminis li an ye ak kisa li pa ye.

Mwen sitiye m plis nan yon feminism entèseksyonèl. Donk m gen tandans plis afwofeminis ke lòt bagay. Epi mwen yon ti jan feminis pop tou (…). Feminism mwen an, li plis yon feminism fanm nwa, yon feminism fanm nwa ki soti nan yon peyi tyèmonn avèk defi epi pwoblèm patikilye a kote m soti a. Feminism mwen an aksepte tou fanm chwazi fè sa yo vle ak lavi yo. (…) Feminism mwen an kapab kritike konpòtman yon fi genyen san m pa eseye detwi l. (Yves-Marie Exumé)

Nan epizòd sa, envite a esplike nou kòman je l vin ouvri sou rapò miwo miba ki egziste ant fanm ak gason nan sosyete a. E li montre kòman fanmi, relijyon e menm lekòl patisipe nan konstwi rapò sa a jan l ye a. Pa egzanp, sou koze lekòl la li rapòte yon eksperyans pèsonèl anpil nan nou ka te temwen oswa viv tou: jan pwofesè yo pa trete siksè ti fi ak ti gason menm jan, e pa ba yo menm nivo ankourajman ak kritik. Chaje rechèch espesyalis edikasyon yo fè nan lòt peyi ki montre se yon fenomèn lajman laj, se pa sèl Ayiti diferans tretman sa yo egziste.

M f on bon pati nan vi m nan lekòl miks. M te toujou sou bèt mwen. M ka di m te toujou nan top 5 klas mwen. Lè m gradye an filo m gradye dezyèm [loreya] pwomosyon m. Kantite pwofesè ki t ap mande mesye yo si yo pa santi yo jennen dèske se yon fi ki dezyèm nan pwomosyon an… Se remak yo te fè konsa, à la légère, men lè w lage mesaj sa nan tèt yon jèn gason 16, 17 an, 18 an, k ap aprann konn tèt li, ki ap aprann konprann sosyete kote l ap viv la, mesaj la klè: se pa plas yon fi pou l nan nivo sa. E mesaj sa suiv yon jèn fi pandan tout vi l. Pa paske li pa kwè nan tèt li non, men paske antouraj li ki absòbe mesaj sa, antouraj li ki sanse kwè nan mesaj sa, ap atann li aske fi a toujou ap pwouve tèt li. Donk m panse lekòl se yon kote vrèman, si nou kòmanse chanje mesaj yo depi la, n ap wè yon sosyete ki fonksyone diferaman. (Yves-Marie Exumé)

Apa gwo enstitisyon sa yo (fanmi, relijyon, lekòl), Yves-Marie lonje dwèt tou sou jan mizik ak atizay an jeneral ka pwodui, repwodui stereyotip seksis sou fanm ak gason. E li rekonèt an menm tan distraksyon enpòtan, kidonk, pafwa bagay la tounen yon chwa tris ant mizik ki joure fanm plis ak sa ki joure fanm mwens lan. Men Yves-Marie rekonèt tou mizik kapab yon zouti pisan pou denonse seksism nan sosyete e se pa tout mizik ki bay pwoblèm oswa ki bay pwoblèm menm jan. Poudayè, nan youn nan epizòd emisyon Koze Kilti Vyòl yo, nou te gen chans dekouvri kòman mizik yon atis tankou Baky (san bliye lòt ankò) ap ede #pafèsilans sou pwoblèm sosyal yo, espesyalman sa ki afekte fanm yo.

Se pa yon kesyon ipokrizi. Paske an reyalite, feminis ou pa fòk ou viv; feminis ou pa w ap detann ou; feminis ou pa w ap bezwen rilaks. Pèsonèlman m wè sa tankou yon switch. Pafwa li ON, dèfwa pou sante mantal mwen mwen mete l OFF. Paske monn n ap viv ladann nan tèlman gen…atak. Li atake w tout kote. Li menm atake w nan mizik ou tande, an fèt. Ou ka fanatik rap poutèt bit la, poutèt kilti a, men an menm tan mizik sa yo vin joure w. Se yon konba konstan pou w ap chwazi kiyès ki agrese w mwens, pafwa, pou w ap chwazi kiyès ou p ap koute ditou paske moun sa vrèman depase lèbòn. Pèsonèlman m pa fè chwa pa koute yon jan mizikal okonplè, ann antye paske li gen [pawòl] chokan. Pèsonèlman m chwazi pa koute [kèk] atis, m chwazi pa koute mizik m twouve ki twò agrese m nan mounite m. (Yves-Marie Exumé)

Yves-Marie te pale tou de liv ak fim oswa seri li renmen pou jan yo pèmèt konprann rapò fanm ak gason nan sosyete a pi byen. Nan moman an la, anpil moun ap drese lis liv pou fen ane a, kidonk ti lis pi ba a, menm si l pa long, ka toujou itil.

Kanta pou seri, non seri ki te soti pandan diskisyon an se te Insecure ak I May Destroy You.

Men nou pa t vrèman gen tan apwofondi fason sinema a trete fanm. Pou yon analiz konplè sou kesyon sa a, m ankouraje nou koute entèvansyon Jeff Emmanuel Fleuridort la kòm envite nan emisyon Koze Kilti Vyòl la.

Anfen, nou te pwofite analize de sitiyasyon ki t ap domine aktyalite a nan dènye mwa sa yo. Nou te pran ka Evelyne Sincère la ak dosye Yves Jean-Bart la. Sou trajedi Evelyne Sincère la ak jan yon pòsyon moun pa t ezite blame viktim nan (menm apre lanmò l), Yves-Marie te souliye jan ann Ayiti n ap viv nan yon sosyete ki sanble ap mande pou adolesan fi ak jèn fi yo ta pafè nan vi seksyèl yo ak chwa y ap fè. Kanta pou dosye Yves Jean-Bart la, Yves-Marie ofri nou yon bèl analiz sou jan rapò pouvwa yo jwe. Se yon analiz ki pouse nou medite sou ki sa pouvwa vle di, suivan si w se fi oswa gason, ak jan sosyete a pran sa an kont.

Premye bagay m ap di pouvwa gason genyen ak pouvwa fi genyen jis pa menm bagay. Yo jis pa menm bagay, e souvan yo pa kapab egzèse pouvwa sa menm jan.

Si nou kòmanse pa ka Nice Simon an, yon moun ki gen notoryete paske l se yon aktris, yon moun ki te eli majistra, donk ki sanse gen yon pouvwa politik tou, ou ta ka di tèt ou bagay konsa pa ta dwe rive l. Oubyen si sa ta rive l, tout sistèm nan t ap kanpe dèyè l. E lè m di tout sistèm nan, ou genyen fanatik li ki te renmen l nan fim li yo, epi ou genyen sistèm jidisyè, polis, eksetera, paske li se yon moun ki gen yon pouvwa politik, ki ta sipoze kanpe dèyè l. E se pa sa nou wè an reyalite.

Menm nan ka Nice Simon an, te gen anpil pale sou èske l merite sa k rive l la ou pa. Donk toujou gen nosyon fi a, nenpòt ki nivo l ye nan sosyete a, nenpòt ki kote li rive nan lavi a, gen bagay li ka fè pou merite malè rive l, pou li sibi yon vyolans.

Alòske gason an lè l gen pouvwa, li sanse gen iminite. Pouvwa Dadou genyen an te fè laprès ayisyèn pa t fòseman vrèman talonnen l sou dosye a. Pouvwa l genyen an te fè, menm lè FIFA fin di yo retire l nan tout bagay ki gen foutbòl, menm foutbòl katye, li te santi l kapab rele yon konferans de près, e m garanti w si l pa t anile l laprès t ap prale. » (Yves-Marie Exumé)

Gen anpil lòt bon moman ankò nan diskisyon an (egzanp, kote nou pale de maryaj yo, de okipasyon timoun yo, de fo konpliman ak negging) San di petèt, epizòd sa se te yon bèl fason pou nou demare sezon 2 Kreyonomi Podcast la. Sezon 1 an te konsantre sou ekonomi, sezon 2 a ap konsantre sou sosyete. Sezon 1 an te byen fini ak yon entèvansyon rich ekonomis Carl-Henri Prophète te fè sou sa ki lakoz povrete ann Ayiti. Mwen envite nou koute l tou si nou pa ko fè sa. Vèsyon odyo a disponib sou tout platfòm pòdkas yo e nou ka gade videyo a sou Youtube tou.

Se menmman parèyman pou epizòd Yves-Marie a. Anplis videyo a, vèsyon odyo yo disponib sou tout platfòm pòdkas yo. M ap kite lyen pòdkas yo la kanmèm, pou si jamè.

S02E02 – Tamas Jean Pierre: klas sosyal ann Ayiti (Pati 2) Kreyonomi podcast

Diskou sou klas sosyal yo ann Ayiti pran plizyè fòm: pitit sòyèt, nèg lavil, klas mwayèn, gran nèg, gran fanm, nèg anwo, laboujwazi, eks. E diskou sa yo evolye tou an mezi tan ap pase. Nou te rankontre Pwofesè Fleuristin fwa pase sou menm sijè a, kounye a n ap rankontre ak Tamas Jean Pierre, yon sosyològ e militan feminis pou yon ti pale sou egzistans, nannan ak reyalite klas sosyal yo ann Ayiti. Fwa sa a, n ap nonsèlman pale sou klas sosyal, men tou sou koneksyon ak telekospaj ki genyen ant klas yo ak lòt rapò dominasyon yo. — Send in a voice message: https://anchor.fm/kreyonomi/message
  1. S02E02 – Tamas Jean Pierre: klas sosyal ann Ayiti (Pati 2)
  2. S02E02 – Pitit sòyèt, klas mwayèn, boujwazi: kisa diskou sou klas sosyal ann Ayiti yo aprann nou? (Pati 1)
  3. S02E01 – Ti Kozri Ak Yves-Marie Sou Lasosyete
  4. S01E06 – Èske Ayiti marye ak lamizè?
  5. S1E05-Pouki todchanj lan fin monte apre sa l tonbe desann? (Pati 2)

Mwen pa ka tann pou 6 janvye mwen rankontre ak pwochen envite a, fwa sa nou pral pale sou reyalite klas sosyal yo ann Ayiti. Pitit sòyèt, klas mwayèn, laboujwazi, ti boujwa… Èske diskou sa yo gen nannan? A ki reyalite yo koresponn? M ap resevwa Pwofesè Lionel Fleuristin pou vin diskite sa ak nou. Tout epizòd yo jouk rive mas disponib nan almanak sa a. M ankouraje w pran ti tan ajoute yo nan ajenda w ansanm ak tout lyen Zoom yo si w vle patisipe ak nou an dirèk. Randevou kase pou yon pwochen epizòd.

Votre commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l’aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google

Vous commentez à l’aide de votre compte Google. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l’aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l’aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s