Archives du mot-clé jwèt byen piblik

Reskiyaj (Podcast)

Gen yon nouvo epizòd Kreyonomi Podcast ki soti. Ladan m pale de reskiyaj. Ann angle yo konn rele sa free-riding, moun ki fè l yo se free-rider. An franse, anplis mo « resquillage » ak « resquilleur », yo moun ki fè l yo konn pote non « passager clandestin ».

S01E04-Pouki tout moun pa manifeste? Yon ti bat bouch sou reskiyaj Kreyonomi podcast

Nou antre fon nan sikoloji reskiyè, woulibè ak gratè yo, gade jan sosyete a wè yo e ki koz oswa konsekans konpòtman sa a. Mwen ekri yon biyè blòg sou sa tou, sou kreyonomi.blog — Send in a voice message: https://anchor.fm/kreyonomi/message
  1. S01E04-Pouki tout moun pa manifeste? Yon ti bat bouch sou reskiyaj
  2. S01E03-Dous pou dous? Ekonomi an pratik
  3. S01E02-Kòman dyaspora a ka ede Ayiti?
  4. S01E01-Kisa ekonomi ye?

Reskiyaj la dekri konpòtman yon moun k ap pran woulib pou l pa peye oswa pa peye ase pandan l ap jwi yon byen oswa yon avantaj, li ka fè ekspre konsa tou li ka pa fè ekspre. Epizòd la chapante an 2 pati. Nan premye pati a, m analize jan sosyete a wè fenomèn sa, epi m pouse pi lwen pou lòt sitiyasyon kote konpòtman sa parèt atravè nosyon byen piblik ak ekstènalite a. Nan dezyèm pati a, m analize rezilta yon jwèt nan ekonomi eksperimantal ki pèmèt nou pi byen sènen konpòtman sa yo rele reskiyaj la. Pi ba a, m bay plis detay sou dewoulman epizòd la (an minit).

Reprezantasyon sosyal, byen piblik ak ekstènalite

2:23-3:02: Rete 2 lòt epizòd nan ribrik Ekonomi an apre sa n ap resevwa Yves-Marie Exumé an desanm pou nou ka pale de rapò fanm ak gason nan sosyete a pandan n ap entwodui nouvo ribrik Sosyete nou an. Men lyen Facebook evènman an pou moun ki enterese.

3:02-5:18: Nou pase sou plizyè sinonim reskiyè an kreyòl ansanm ak yon ti istwa amizan sou moun k ap fè gratè. An gwo, sa sanble montre, ann Ayiti, nou pa fòseman wè reskiyaj, sitou nan kad prive, kòm yon pwoblèm.

5:19-6:53: Plis detay sou foto Jacques Chirac ki montre li k ap janbe ti baryè (« portique ») kote pou w peye antre metwo yo, an Frans. An reyalite, li te peye ak tikè l, men li pa t konn kòman sa mache, e lè l wè ti baryè a pa ouvè ba l pase, li sote tèt li. Olye sa te dezonè, sa te pito pwojte yon bèl imaj pou li, imaj yon politisyen dinamik. Pratik pa peye transpò piblik la kouran an Frans, chif yo montre sa. Menm gen « mityèl san-tikè » yo kreye kote w ka vin manm epi si jamè yo ba w yon amann paske yo kenbe w k ap chèche itilize sèvis transpò yo san peye, ebyen mityèl la ap peye pou ou! Pou yon istwa detaye sou mityèl sa yo, nou kapab li atik CAIRN sa a.

6:54: 7:42 : Atitid reskiyè yo lakoz leta franse pèdi anpil lajan. Se menm jan an tou, ann Ayiti. Rakèt gaye nan sèvis leta yo e patisipe nan kreye yon twou vid nan pòch leta.

7:43- 14:30: Definisyon byen piblik. Yo gen 2 karakteristik. 1) Yo san rivalite. 2) Ou oblije konsome yo, oswa, yo pa ka anpeche w konsome yon byen konsa. Lè nou respire a se yon bon egzanp. Nosyon ekstènalite a pa fin diferan. Yon ekstènalite se yon pwodui sou kote ki derive de aksyon n ap poze yo (konsome, pwodui) san sa pa t antre nan objektif nou. Polisyon se yon egzanp ekstènalite negatif. Bèl figi ou bay katye bò lakay ou gras ak bèl jaden ki devan lakay ou a se yon egzanp ekstènalite pozitif. Pwoblèm ki poze ak ni byen piblik yo ni ekstènalite yo, sèke ou pa vrèman kapab anpeche yon moun konsome yo, kidonk, li fasil pou moun konpòte yo an reskiyè e sa ka lakoz manke resous pou kontinye ofri byen sa oswa sèvis sa a. Kòman moun konpòte yo fas ak yon byen piblik? Gen yon jwèt ki rele « jwèt byen piblik » la nan ekonomi eksperimantal, ki pèmèt nou sènen pi byen atitid moun fas ak byen piblik yo.

An nou jwe: eksperyans byen piblik la

14:40: 20:44: Nan jwèt byen piblik la, ki jwe ann ekip, ou dwe deside ant finanse yon byen piblik oswa kenbe lajan an pou ou sèlman. Lajan w bay pou byen piblik la ap ajoute sou pa lòt moun ki bay yo epi l ap miltipliye, l ap fè pitit apre sa l ap depataje pou tout jwè yo, kit moun nan te kontribye kit li pa t kontribye. Anpil fwa, strateji ki t ap pi bon pou gwoup la se pou tout moun ta itilize tout kòb yo genyen an pou yo finanse byen piblik la. Men pwoblèm ki genyen, kòm tout moun ap benefisye, kit yo patisipe kit yo pa patisipe, sa pouse moun reskiye. An jeneral, okòmansman moun yo kontribye plis, men tank eksperyans lan ap kontinye, se tank yo vin ap reskiye. Alafen, pifò moun ap tounen reskiyè. Kite yo kominike alavans antre yo pa twò mache nonplis, rapidman konpòtman reskiyè a ap tounen (sitou lè yo wè lòt ap plede reskiye). Chaje referans solid (sitou atik syantifik) sou eksperyans sa. Si yon moun enterese, m ka pataje yo ak li (yo ann angle).

20:45: 22-57: Chaje sitiyasyon nan lavi kote nou dwe chwazi ant reskiye oswa kore yon pwojè kolektif (manifestasyon, grèv, mouvman etidyan, eks.). Moun pa toujou reskiye akoz yo mechan. Sa pi konplèks ke sa. Liv Mancur Olson nan se yon referans sou kesyon an, li adopte apwòch ekonomik la ki fè kwè reskiye a se li ki solisyon rasyonèl la. Tit liv la se La logique de l’action collective. Se yon ti bijou. Men li pa sèl linèt posib pou analize lojik mouvman sosyal yo. Pa egzanp gen liv Erik Neveu a tou, Sociologie des mouvements sociaux ki adopte yon apwòch diferan. Ekonomi eksperimantal la aprann nou tou gen yon seri mekanism ou ka itilize pou ensite moun yo kontribye plis nan pwojè kolektif yo.

E ou? Ki mekanism ou konn itilize pou w ankouraje lantouraj ou patisipe nan mouvman sosyal ki enterese w yo? Ki difikilte w konn jwenn lè pou w motive moun patisipe avè w nan yon pwojè kolektif?